Hướng dẫn đấu nối động cơ điện ba pha mất nhãn

Động cơ điện ba pha mất nhãn do động cơ bị cháy và đi quấn lại, bị cắt mất nhãn, mờ số hoặc tháo rời 6 đầu dây nên nhãn rớt ra là tình huống rất thường gặp. Nếu đấu sai cực tính, động cơ sẽ kêu ù, nóng và không quay đều, thậm chí hỏng cuộn dây. Bài viết này, tôi là Liêm – Founder của Liemelec.com – chia sẻ quy trình 8 bước xác định và đấu nối động cơ bằng VOM và pin 9V, ai cũng có thể làm theo.

Bước 1: Xác định 3 cặp cuộn dây. Dùng VOM ở thang đo Ω (thang thấp nhất hoặc 200Ω), đo thông mạch giữa các đầu dây. Bạn sẽ tìm ra 3 cặp đầu dây cùng một cuộn (tạm gọi U, V, W), mỗi cặp có điện trở nhỏ và xấp xỉ bằng nhau. Đánh dấu từng cặp bằng băng dính hoặc dây buộc để tránh nhầm lẫn. Bây giờ chúng mình tiến hành mô phỏng nhé.

Sau khi đo xong, ta xác định 1-3 là 1 cặp cực, 2-5 là 1 cặp cực và 4-6 là 1 cặp cực

Bước 2: Chọn một cuộn làm chuẩn. Đặt tên hai đầu của cuộn này là 1 – 3 (U1 – U2). Nối pin 9V vào cuộn chuẩn: cực dương (+) vào 1, cực âm (−) vào 3. Đây là cuộn tạo từ trường mồi để xác định cực tính các cuộn còn lại.

Bước 3: Chuẩn bị đo cuộn thứ hai. Chuyển VOM sang thang DC nhỏ (thường 2,5V hoặc 10V). Nối que đỏ vào đầu cực vị trí 2, que đen vào đầu cực vị trí 5 của cuộn thứ hai. Giữ que đo ổn định, không để tay chạm vào phần kim loại.

Bước 4: Xác định cực tính cuộn thứ hai. Đóng pin vào cuộn chuẩn (nối lại tiếp điểm pin) và quan sát kim VOM. Nếu kim lệch dương lúc đóng pin, nghĩa là đầu cực 2 cùng cực với cực 1 (+ pin) – đánh dấu đầu cực 2 là đầu đầu (V1). Nếu kim lệch âm, bạn đổi que đo hoặc đổi tên cực 2-5 cho đúng. Nguyên lý ở đây là hiện tượng cảm ứng điện từ: khi dòng trong cuộn chuẩn biến thiên, cuộn kia sinh suất điện động cảm ứng, chiều lệch kim cho biết cực tính tương đối.

Bước 5: Xác định cực tính cuộn thứ ba. Giữ nguyên cuộn chuẩn và cách đóng pin như bước 4, đo tiếp cuộn thứ ba (4, 6) tương tự để xác định đầu đầu, đầu cuối. Kiểm tra lại cả 3 cuộn để chắc chắn các đầu đầu cùng cực tính tương đối.

Sau khi đo bằng VOM xong, ta xác định các cực tính như sau: 1-3, 5-2, 4-6

Bước 6: Gán nhãn và đưa dây vào domino. Gán nhãn U1–U2, V1–V2, W1–W2 theo kết quả đo. Kéo 6 đầu dây vào cầu đấu (domino) theo đúng nhãn, siết chặt vít, tránh để dây chạm vỏ.

Bước 7: Chọn kiểu đấu theo nguồn. Với nguồn 380V (3 pha 380V), đấu kiểu Δ: nối U1–W2, V1–U2, W1–V2. Với nguồn 660V, đấu kiểu Y: nối chụm W2–U2–V2, ba đầu còn lại đưa vào nguồn. Cần kiểm tra kỹ điện áp nguồn và điện áp định mức của động cơ trước khi đấu.

Bước 8: Cấp nguồn và kiểm tra chiều quay. Cấp nguồn, quan sát động cơ quay đúng chiều yêu cầu. Muốn đảo chiều, chỉ cần đổi 2 trong 3 pha. Nếu động cơ kêu ù, nóng và không quay đều, nhiều khả năng sai cực tính – hãy kiểm tra lại bước 4 và bước 5.

Sau khi tiến hành xác định được cực tính, tiến hành đấu dây vào domino để vận hành động cơ để xem động cơ có đúng cực tính hay chưa. Kết quả: Động cơ quay theo chiều thuận, kết luận rằng động cơ đã đúng cực tính.

Lưu ý an toàn: Luôn ngắt nguồn trước khi đo và đấu dây; sử dụng đồng hồ VOM còn tốt; với động cơ công suất lớn nên nhờ thợ điện có kinh nghiệm kiểm tra. Nếu cần hỗ trợ thêm, bạn có thể liên hệ email [email protected], Liêm luôn sẵn sàng tư vấn.

Để mô phỏng xác định cực tính của động cơ mất nhãn, hãy đến với phần mềm mô phỏng mạch điện của Liêm tại: liemelec.com/autocad